De terugkeer van een roofdier zet Nederland voor een moeilijke keuze.

De wolf, een jager, een icoon in de mythologie heeft na honderdvijftig jaar afwezigheid zijn weg terug weten te vinden naar Nederland, en is de terugkeer van het roofdier, met de geboorte van de eerste welpen in natuurpark de Hoge Veluwe in 2019, een feit. Sindsdien zijn de aantallen gestegen en het leefgebied gegroeid. Echter gaat dit niet zonder slag of stoot en staat het dichtbevolkte Nederland, waar sinds de 19e eeuw geen wildernis meer te vinden is, plots voor een dilemma. Is de wolf welkom of wijzen we het dier de deur?

Vorig jaar had de Utrechtse Heuvelrug zijn handen vol aan een probleemwolf die afwijkend gedrag vertoonde en de omgeving in een stevige houdgreep hield. Bewoners durfden niet meer hun dagelijkse rondje te doen, werden er delen van het bos afgesloten en plaatste de gemeente waarschuwingsborden nadat de probleemwolf genaamd ‘Bram’ een zesjarig meisje ernstig had verwond. Voor de provincie Utrecht was de maat vol en trok genoodzaakt aan de rem. Een omstreden vergunning werd in het leven geroepen en mocht de wolf afgeschoten worden. Met de dood van Bram tot gevolg.

Beide incidenten hebben geleid tot uiteenlopende reacties. Dierenorganisaties verzetten zich hevig terwijl de boeren zich bevrijd voelen. Het kamp is verdeeld en verwikkeld in een verhitte discussie.

“Weg met de wolf, voor het dier is in Nederland geen plek.”

“Bram, je bent van harte welkom, moeten die stedelingen maar beter opletten.”

Twee opmerkingen met een duidelijk standpunt. De gebeurtenissen roepen in ieder geval vragen op, en met de opmars van de wolf zijn wij op zoek naar antwoorden. 

Nederland is op het eiland Malta na het dichtstbevolkte land van Europa en met name de randstad is een web van snelwegen, drukke steden en honderdduizenden mensen die dagelijks van A naar B verplaatsen. Er is nauwelijks nog plek voor de mens, laat staan natuur. Akkerbouw, kilometers weiland en amper een natuurgebied te vinden dat niet door de mens ontworpen is. Wilde dieren zijn in zijn geheel verdreven en is vee de meest voorkomende diersoort. Door overbevolking en gebrek aan wildernis is het instinct van de bewoner van de randstad voor een roofdier als de wolf volledig verdoofd, verdwenen. Maar daar heeft het dier geen boodschap aan. Ongeacht de betonnen jungle heeft de wolf zijn weg terug gevonden en dat heeft mij aan het denken gezet.

Recent teruggekeerd uit Canada, waar ik een jaar woonachtig ben geweest en grote delen van de westkust heb verkend als fotograaf, heb ik regelmatig oog in oog gestaan met wilde dieren en kan ik na mijn verblijf de conclusie trekken dat Canada de natuur hoog in het vaandel heeft staan. Beren zijn heer en meester, wolven domineren de bossen en elanden die voor niemand terugdeinzen. Natuur staat in Canada al eeuwenlang op één, en de mens… de mens op nummer twee. 

Wilde ik op pad gaan, dan kreeg ik regelmatig het advies om iemand op de hoogte te stellen, berenspray mee te nemen en bekend te zijn met de gevaren. Kortom, wees geïnformeerd en informeer. Houd te allen tijde rekening met onverwachte ontmoetingen en wees alert, want andersom wordt er absoluut geen rekening met jou gehouden. 

Uiteraard beschikt Canada over gebieden waar mens en machine niet kunnen komen. Waar men watervliegtuigen gebruikt om onbereikbare plekken in de wildernis te bereiken. Bossen zo ver het oog kan reiken, zo ver verrekijkers kunnen kijken. Pure, ongerepte natuur. 

Maar ook in de grote steden als Vancouver en Montreal, waar beren de buitenwijken betreden, door de straten snuffelen en je bij de voordeur verwelkomen, zijn de lokale bewoners door middel van bijvoorbeeld de Bear Awareness Course, bijgespijkerd hoe om te gaan met viervoetige medebewoners.

Persoonlijk heb ik ervaren dat gevaren zoals verdwaald raken, door wilde dieren aangevallen kunnen worden of ingesneeuwd zijn, je tussen de lijntjes houdt en is het mij opgevallen dat men in Canada er heel erg bewust van is wie de dienst uitmaakt. En wanneer dit op de juiste manier gaat, ontstaat er wederzijds respect. Bovendien maakt het de mens sociaal, afhankelijk van elkaar en in tijden van nood, brengt het samen. Zonder natuurlijke gevaren versuft de samenleving, gaat het respect verloren en verdwijnt de wildernis.

Echter hoeven wij voor antwoorden niet overzees te kijken. Wolven komen ten slotte niet de Atlantische Oceaan overzwemmen om de weg naar ons land terug te vinden, maar is het dier de grens overgestoken bij Duitsland, en hoewel ook Duitsland in omvang veel groter is dan Nederland, anticipeerde het dichtbevolkte land toch tijdig op de komst van de wolf vanuit Polen. 

Vooral de deelstaat Brandenburg, waar de populatie de afgelopen jaren aanzienlijk is gegroeid, heeft de komst van de nieuwkomer met beide handen aangepakt en wordt met behulp van vrijwilligers en deskundigen de aantallen vastgesteld en leefgebieden in kaart gebracht. Daarnaast worden bewoners ingelicht over de veranderende situatie en is er een geheel nieuw team opgezet dat in gesprek gaat met gedupeerden en rond de tafel gaat met jagers en natuurorganisaties. Met als resultaat, dat over een tijdspanne van twintig jaar aanvallen uiterst zeldzaam zijn en bewijzen onze buren dat samenleven, met enkele maatregelen,  mogelijk is. 

Tot slot is de terugkeer van de wolf na een jarenlange periode van afwezigheid van grote waarde voor het ecosysteem en toont het de veerkracht en adaptief vermogen van de natuur. De wolf is niet alleen een mythologisch wezen, een jager, maar ook een bewaker. Een bewaker van biodiversiteit. 

Dus stel ik mijzelf opnieuw de vraag: is de wolf van natuurlijk en maatschappelijk belang en daarmee van harte welkom of een gevaar voor de samenleving en moeten wij de deuren sluiten?